Yeniyapan Köyü Web Sitesi

Anasayfa | Mert Çiçekçilik | Haber Ara | Anketler | Sitene Ekle | RSS Kaynağı

Arama


Gelişmiş Arama

Yeniyapan'da Konuşulan Eski Kelimeler

Unutulmaya yüz tutan eski kelimeleri buradan öğrenelim

Kategori  Kategori : Kültür/Sanat
Yorumlar  Yorum Sayısı : 4
Okunma  Okunma : 2461
Tarih  Tarih : 18 Ağustos 2008 11:46

A

Alaca: Bağdaki üzümlerin ilk yetişmiş hali, ( Sizin bağa alaca düştümü ?)
Aleçik (Alıcık): Bağ veya bostanın içine veya ağaç dalları arasına çalı çırpıdan yapılmış bekçi kulübesi,
Arkaç : Arka veya karşı Yamaç,
Arzılamak: Özlemek,
Aside: Pekmezin yavaş ateşte un ile karıştırılıp belli bir kıvama geldikten sonra üzerine erimiş tereyağı dökülmesi ile elde edilen bir çeşit tatlı,
Aşık Oyunu: Eskiden misket, bilye vb. Olmadığı için kuzu ve oğlakların dizinden çıkarılmış kemik parçasıyla (aşık) oynanan bir çeşit oyun.
Aygördüm: Gece ayışığı altında oynanan saklambaç türü bir oyun,
Açacak : Anahtar
Ağmanlamak : Dengeyi yitirmek
Acer : Yeni
Anğ : Tarla sınırı
Andal : Derin su kanalı
Ark : Küçük su yolu
Alamak : Hızlı yanan alev, acele yakılmış kısa süreli ateş.
Alaşa : Çok konuşan, olur olmaz şeye burnunu sokan.
Astar : Tavan
Aş : Çorba
Avrat : Kadın
Ahraz: Sağır, Dilsiz
Aaz: Memelerin ilk sağımından elde edilen süt
Anaç: Karşı, Karşı Taraf
Amel Olmak: İshal Olmak
Alıç : Sonbaharda, dağlarda yetişen kırmızı ya da sarı renkli, bol çekirdekli bir dağ meyvası
Azıtmak: Kedi, köpek yavrularını uzağa götürüp bırakmak
Anadut: Tarlada biçilmiş olan tahılları araba veya kağnılara yüklemek için kullanılan ince saplı olup; ikisi altta biri üstte üç baçaklı şey.
 
 

B

Balbaşı: Özel emek sarfedilerek yapılan bir pekmez çeşidi.
Başaklamak: Bağ, bostan ve tarlada hasattan sonra kalanların toplanması,
Bazlama: Yufkadan kalın açılmış hamurun yağsız olarak sac üzerinde pişirilmesi ile yapılan bir çeşit gözleme,
Bellemek: 1- Öğrenmek, 2- Bağ veya bahçenin bel küreği ile kazılması işlemi,
Bişirik: Toprak damlara samanla karışık çamurdan kaplama,
Biz: Çuvaldızın büyüğü, tahta saplı ve ucu sivri bir araç,
Bostan: 1-Sebze bahçesi, 2- Karpuz
Boyunduruk: Kağnı veya öküz arabasında, çekiş için öküzlerin boynundan bağlandığı bölüm,
Budama: Çalı çırpısı temizlenerek hazırlanmış meşe odunu,
Bulamaç: Ayran içine ekmek doğramak suretiyle elde edilen soğuk yemek çeşidi,
Böğr: Böbrek
Beri benzer: Gelişi güzel, aşağı yukarı
Bıldır: Geçen yıl
Bibi: Hala
Bark: Aile
Bürgü: Kadınların başına attığı ve çene altında bağladığı kalın baş örtüsü
Bar: Pis, pas, kir küf
Börtlemek: Sebzenin su içinde haşlanması
Bele: Teyze çocuğu
Büküm: Yufka ekmeğinin dört tanesine verilen isim
Başangı: yaramaz
Boçça: küçük testi
Baldırcan : Patlıcan




 

C
Cacık: Madımak yemeği

Camız: Manda,
Cımcılık: Sırılsıklam ıslanmış,
Camadan: kolsuz yelek
Cere: turşu küpü
Cıncık: cam parçası
Cıngıl: yoğurt kabı
Cücük: civciv
Cırmalamak: Tırmalamak
Cec: Tahılların kabuklarından ayrıldıktan sonraki harmanda yığılı hali.
Cabadan: Yelek
Cıngışmak: Uyuşmak
 
 

Ç

Çaput: bez parçası
Çalkama: ayran
Çalma: kibrit
Çerçi: seyyar satıcı
Çimmek: yıkanmak
Çitlek: ayçiçeği
Çömçe: kepçe
Çalgı : Ahır süpürgesi
Çalma : Kibrit
Çebiş: Sağılmaya veya yavru yapmaya keçi adayı .
Çeltek: Koyun çobanı yardımcısı.
Çinik: Tahıl ölçümü için kullanılan kab.(Sekiz kilo tahıl için kullanılır)
Çemkirmek : Dikleşmek, karşı gelmek
Çir : Kayısı ve erik kurusu
Çıngı: Kıvılcım
Çalkamaç: Ayran
Çörten: Kerpiç evlerde yağmur engelleyici yapı
Çığırtma: Yağda kızartılan yoğurtla yoğrulmuş içli hamur
Çakıldak: 1- Bir çeşit ot, 2- Koyunların kuyruk altında, pisliklerinin yünleri üzerinde kuruyarak oluşan yuvarlak taneler,
Çalgı: 1-Düğün ve eğlencelerde müzik çalmada kullanılan enstrümanlar. 2-Havlu, hayat vb. yerleri temizlemede kullanılan, normalden daha sert ve uzun süpürge,
Çalma: Yumurta sarısı katılarak belli kıvamda özel olarak hazırlanan  az katı (ağda) haldeki pekmez.
Çatlak: Kafadan zoru olanlar için kullanılan bir deyim,
Çebiş : Keçi adayı, 2 yaşındaki Oğlak,
Çedene: Kenevir tohumu (Kavurga içine katılarak çıtır çıtır yenir),
Çemkirmek: Diklenir gibi yapmak,
Çeten : At ve Öküz arabasının (saman çekmede kullanılan) yan tahtaları,
Çıra: İdare lambası,
Çöğdürmek: 1- Kağnı arabasının arkasına çökerek ön tarafının havaya kalkması, 2- İşemek,
Çöğdürü-Çöş: Tahtaravalli,
Çölmek: (=Çömlek), Çamurdan yapılarak pişirilmiş ve değişik boyutlarda olan çanaklar (Genellikle içine peynir basılır)
Çömçe: 1- Tahtadan oyulmuş uzun saplı kepçe, 2- Henüz kurbağaya dönüşmemiş siyah yavrular
Çuvaldız: Büyük İğneden çok daha büyük, çuval ağzı dikmede kullanılan bir araç,  


 

D
 

Dandilik: Fırındak, topaç, (Genellikle Silahtarlılar bu deyimi kullanır)
Da’nemek: Gözetlemek,
Davar: Koyun sürüsü,
Dayak: 1- Sopa, 2- Kağnı arabasında okun altına dayanarak sabit ve dengede durmasını sağlayan parça, 3- Uzun boylu
Diğdirtmek: Suyun bir delikten fışkırtılması,
Dobalak: Pişmiş topraktan yapılmış, yayvan ağızlı ve geniş gövdeli ayran veya yoğurt çanağı,
Düğürcük: Tane boyu küçük olan bulgurların elek altı olanları. (çorba ve köfte yapımında kullanılanılır)
Değirmi: yuvarlak
Dene: tane
Deşirmek: dilenmek
Devramel: ayçiçeği
Dinelmek: ayakta durmak
Döşek: yatak
Dımışkı : Kahve tepsisi
Dikme : Fidan
Daklaşmak: Sataşma
Daanikmek: Bitesiye davranmak, sabırsızlanmak
Dirgen: Ucu demir çatal olan ağaç saplı el haceti
Dişendirik: Atların ağzına takılan şey.
Düğür: Bulgurun küçültülmüş şekli / Evlilikten oluşan akraba
Dünemek: Pusmak / Yatmak
Düve : İnek olacak dişi dana.
Düven : Kalın tahtaları yan yana getirip altına küçük ince sert taşlar çakarak,Harmanda öküzlere çektirerek tahılları başaklarından ayırmaya yarayan gereç.
Dölek: Düzgün, düzenli
Dulda Gölge
Döndürme: Yufka ekmek ve yumurtanın yağda pişirilmesi ile yapılan yemek



 
E

Elleşmek: Bir yükü, bir yerden kaldırıp başka bir yere koymak için, İki kişiden birinin, diğerinin bileğinden tutması suretiyle oluşturduğu yardımlaşma şekli,
Ellik:  Ramazan ayında sahur zamanı,
Engez: Hacet, günlük işlerde kullanılan araç gereç,
Engür: Bağdaki üzüm çubuklarının (yaprak zamanı) uç kesiminde soyularak yenebilen bölümü,
Evrağaç: Sac üzerinde pişen bazlamayı alt, üst yapmaya (evirip çevirmeye) yarayan yassı tahtadan yapılmış araç,
Elcek: eldiven
Emmi: amca
Erinmek: üşenmek
Ehdi : Çok bilmiş, kurnaz   
Enek : Çekirdek, ceviz, aşık oyunlarında elde bulunan sermaye.
Enik: Köpek / kedi yavrusu
Evlek: Eski alan ölçüsü birimi. ( 250 metre kare.)
Evireç: Yufka ekmeğini pişirirken altüst etmede kullanılan ince çubuk
El Şaplatmak: Alkışlamak
Erlik: Sahur


 


 

F

 
Ferfene: Herkesin evinden getirdiği değişik yiyeceklerin belli bir yerde toplanılarak yendiği bir eğlence, oyun
Ferik: Tavuğun yumurtlamaya başlamadan önceki (gençlik) dönemi.
Fırındak: (=Fırıldak, Topaç), Tahtadan yapılmış bir ucu sivri, kamçı veya iple döndürülerek oynanan çocuk oyuncağı,
Firez: Ekilmiş tarlalar arasında, ekilmemiş boş tarla.
Firik: Tam olgunlaşmamış buğday başaklarının ateşte ütülerek, tanelerinin (yemek için) ayrılması,
Firengi: büyük anahtar
Fistan: entari
Fos : Boş, kof
Fiğ: Otsu bir bitki

Fırranmak: Dolanmak, dolaşmak, bir şeyin çevresini dolaşarak ulaşmak

 

 
G

 
Gicişmek: Vucudun bir bölgesinin kaşınmaya ihtiyacı olması hali,
Gilamada: Bağların budanması ile elde edilen kurumuş üzüm çubukları,
Gişilik: Damatlık veya Bayramlık tk. Elbise,
Gölük: Bön ve aptalca bayanlar için kullanılan bir deyim,
Göp: Kağnı arabasının arkasındaki enine uzun tahtanın iki ucundaki oturulabilen bölümler,
Gözer: Buğday elemede kullanılan iri gözenekli kalbur,
Gurk: Kuluçkaya yatan tavuk,
Gücülen: Güçlükle,
Güdü: Öküz sürüsü,
Güdük: Kısa boylu,
Güğüm: Bakırdan yapılmış, kalaylı, pınarlardan su taşıma kabı,
Günülemek: Çocukların kardeşlerini veya başka cocukları kıskanması,
Gada: dert
Gömbel: babası belli olmayan çocuk
Göğ: açık mavi
Göbelek: şapkalı mantar
Göğde: vücut
Gömük: pis çamur
Gülük: hindi
Günülemek: kıskanmak
Güvermek: yeşermek
Göbelek : Şapkalı mantar
Günücü : Kıskanç
Gangal : Yeşil yapraklı, dikenli, soyulup yenebilen bir bitki
Gaydalanmak : Bir şarkı veya türküyü kendi kendine mırıldanmak
Gavurga : Buğdayın kavrulmasıyla elde edilen yemiş
Garık: Sebze ekilmesi için hazırlanan küçük bahçe parçası.
Goruk: Üzümlerin oluşmamış hali
Gözer: Büyük gözlü, etrafı kasnak ile çevirili elek . (Tahıl eleği)
Gûğüm: Su taşımaya yarayan bakır uzun kab.
Garakmak: Aşırı derecede susamak
Göynek: Eskiden atlet yerine giyilen beyaz iç çamaşırı.
Gırkmak: Traş etmek / Davarların yününü kesme.
Gırs: Fesat
Gırık: Bozuk kullanılmaz halde olan / gizli tutulan sevgili (dost)
Garış : Beddua
Gunnamak: Hayvanların doğum yapması
Galan: Artık..., Bundan Sonra …
Gurtlamak: Bir şeyin içini karıştırmak
Gavlatmak: Bir şeyin kabuk ve benzeri yüzeyini koparmak
Gadimelek: Madımak Otu
Göçürtme: Fide
Gülcacığı: Kabak çiçeğinden yapılan yemek


 
H
 

Hakırdak : Kuyruk yağının yağı alındıktan sonra kalan dokunun kurutulmuş hali,  kıkırdak,
Halay Topu: Çaputların iç içe sarılması ile yapılmış top ve küllük malzemesinden büyükçe çizilmiş bir daire içinde iki takımın  oynadığı bir çeşit oyun,
Harar: Büyük ve geniş çuval, (big-bag),
Has fiğ: Bezelye,
Haylaz: Tembel,
He : Evet,
Hee ? : Öylemi,
Hedik: Bulgur yapmak için kaynatılmış buğday taneleri,
Heğe: Silahtarlı ve Kuşçulu’ların hayvan sırtında üzüm, domates vb. taşımada kullandıkları kamış veya söğütten örme büyük sepet,
Helik: Duvar yapımında kullanılan, büyük taşların arasına sıkıştırılan küçük yassı taş parçaları,
Helke: Bakirdan yapılmış. Silindirik şekilde ve kalaylı, süt sağmada veya su taşımada kullanılan bir mutfak aracı,
Hesesi: Çocukların oyunda kullandıkları yassı taş,
Hezen: Toprak damlı evlerde tavanı taşıyan (Kiriş vazifesi yapan) büyük ağaç,
Hol: (=Fol) Kümeste tavuğu yumurtlamaya yönlendiren numune yumurta,
Homucu : (=Umacı) O geliyor diye, çocukları susturmada kullanılan bir deyim,
Horanta: Ev halkı,
Hotak : Yuvarlak taşlarla sokakta oynanan bir çeşit oyun,
Hozan: Bellenmemiş,bakılmamış bağ veya bostan,
Hömbek Oyunu: Ebenin belini bükerek sabit durduğu, diğer oyuncuların ise ardışıklı olarak üzerinden atlayarak oynadıkları  (birdir bir) oyun.(Yedi yel gibi, sekizim  sek sek, dokuzum durak, onum oturak, onbirim yağlı çörek, onikim
fındık kırma şeklinde devam eder)
Hömçek: Kurutulup yakacak olarak kullanılan, bir kır bitkisi,
Hömermek: Kavga etmeden onceki diklenme hali,
Havuş: darmadağın
Heci: değil mi?
Hereni: büyük tencere
Hotuk: Sümük
Hedik: Kaynatılan bulgurun üzerine ceviz, şeker, üzüm karıştırılarak yapılan eğlencelik yemiş
Haral: İçine un doldurulup mukafaza edilen çuvalın büyüğü.
Horanta: Aile, Ailedekiler
Helke: Çeşmeden su getirmeye yarıyan bakırdan yapılmış içi kalaylı su kabı.
Havş olmak: Eşyalarda mahv olmak, insanlarda aşırı derecede yorulmak
Herk Etmek: Nadasa Ayırmak



 

İ

 
işlik: 1- Atölye, iş yeri, 2- İş gömleği,
İrişgik: Sucuk,
Irılmak: gitmek uzaklaşmak
İşlik: mintan
İtilmiş : Kokmuş
Istar : Halı tezgahı
İviklemek : Köşesini bucağını aramak
Işkın: Genç bağ çubugu dalı.
İbibik: Çavuş kuşu
İtdirseği: Arpacık
İşlik: Gömlek / Çalışılacak işyeri.
İşmar: Göz ile işaret etmek- Göz kırpmak.
İmbal: Ağaç saplı çok büyük iğne
İvitlemek: Detaylandırmak
İzbe: Kötü, yıkık ev



 K 

 
Kanara: Doymak bilmeyen, aç gözlü,
Karık : Bağ veya bostanda ürünlerin sıralandığı her bir bölüm,
Katık: Ekmekle birlikte yenen yoğurt,ayran vb. yiyecekler,
Katıklaş  : (=Katıklı aş) Yarma (kabuğu çıkarılmiş buğday) ve yoğurdun karıştırılması ile yapılmış soğuk çorba,
Kavsara  : Bkz. Harar,
Kavurga: Kavrulmuş buğdaydan yapılmış kuru çerez,
Kaygana : Omlet,
Kefek Taşı : Yumşak ve gevşek dokulu volkanik taşlar için kullanılan bir deyim,
Kekeç: Kekeme,
Kelete : Yeni çıkan mahsülden un yapmak için Değirmende önceden yapılan deneme üretimi,
Kemçik: Sinsi,
Kerme : Ahır tabanında sıkışarak kurumuş hayvan gübresi (kışın tezek olarak kullanılır),
Kıcık: (=Gıcık)1- Kısa boylu olan, 2- itici hareketleriyle dikkat çeken kişi,
Kırık : 1-Eşeğin yavrusu, sıpa’nın biraz büyümüş hali, 2- Bir kadının yasak ilişki yaşadığı kişi,
Kırmızı: Domates,
Kıska : Soğan tohumu,
Kısnık : Cimri,
Kıtırık : Gevrek, kuru ve ince tandır ekmeği,
Kızıl  : Tembel, çalışmayı sevmeyen,
Kolan: Semer veya kürtün’ü hayvan üzerine bağlamada kullanılan kuşak şeklinde uzun ip,
Kompül : (=Gumpür) Patates,
Kosdü : Köstebek
Kölük  : Boynuzsuz keçi,
Körpe : Yeni doğmuş kuzu ve oğlak sürüsü,
Körnek: Koyunların sıcakta birbirlerinin gölgesine girerek sıcaktan korunmaları ve hareket edemez hale gelmeleri
Kösnük :(Sözlük manası Kösnül=Şehvetli ) Ancak, yöremizde daha çok “Gölük”e yakın manada kullanılır,
Kötelemek: Bir cismi veya eşyayı fırlatıp atmak,
Kubaşmak : Çiftçilerin bir gün birinin, öbürgün diğerinin işini yapmak üzere anlaştıkları bir çeşit dayanışma veya imece usulü,
Kuluç : Omuz ve boyun bölgesindeki tutulma,
Küfle : Tandırın havalandırma deliği, (Tandır yanmadığı zamanlarda “Tıkaç” ile kapalı tutulur.,
Küllük: Hayvan gübrelerinin tarlaya götürülmek  veya tezek yapmak için atıldığı yer,
Küp : Pişmiş topraktan yapılmış, kilerde pekmez veya turşu saklamada kullanılan bir mutfak aracı,
Kelengi: kertenkele
Kercine: inadına
Keşik: sıra nöbet
Kırmızı: domates
Kösengi: ateş karıştırılan demir
Kuşane: saplı yayvan tencere
Külüstür:eski zar zor kullanılabilen
Keskenmek : Elini kaldırıp vuracak gibi olmak.
Kelek : Olgunlaşmamış kavun
Kubaşmak : Karşılıklı işgücü ödünçleşmesi
Kerme : Hayvan pisliğinin kalıp kalıp kuruması ile oluşan bir çeşit tezek
Keven : Dikenli bir ot
Kip : Çok sağlam
Kelek: Bostanın küçüğü - (Kavun ve karpuzun henüz yetişmemiş ham olanı)
Köğtür: Pekmeze un katılarak yapılan kurutmalı tatlı
Kirmen. Yünü ip haline getiren alet.
Keskenmek. Gücünü göstermek
Kesek. Toprak parçası yahut ayranın içindeki yoğurt parçaları
Külle. Tandırın hava alma borusu
Kıska. Küçük soğan
Kuymak. Yufka ekmek ile yapılan yemek



 L

 
Leğen : Değişik boyutlarda, bakırdan yapılmış Hamur yoğurma, pekmez kaynatma vb. kullanılan bir araç,
Leğençe : Leğen’in küçük (tepsi) boyunda olanı,
Lengeri  : Bakırdan yapılmış, Ortası çukur yuvarlak (Fötr şapkaya benzer) bir mutfak aracı,
Loğ : Toprak damlardaki çamur kaplamayı sıkıştırıp sertleştirmek ve akmayı önlemek için kullanılan silindirik büyükçe taş
Lağlanmak . Alay etmek
Lepe. Buğday kırıkları ile yapılan bir yemek
 
 
 

M

 
Mabeyin: Eve giriş holü,
Mahni Yüzüne : Karşı görüşte olduğunu ifade etmek için kullanılan bir deyim,
Malamat olma : Rezil olma
Mazı: Kağnı arabasının dingili,
Melemir: Hamurun özlü ve ekmeğin iyi olması için buğday öğütülürken içine katılan bir tahıl çeşidi,
Menengiç: Çıtırgillerden çedeneye benzer bir meyvesi olan yaban bitkisi (Karamıklı ve Fındıklı mevkiilerinde bol bulunur.
Meses : Kağnı veya öküz arabasında öküzleri yönlendirmek (direksiyon) için kullanılan uzun sopa,
Miso: Bayan pijaması, gecelik,
Muhuk olmak  : Mukayet olmak, göz kulak olmak anlamında kullanılan bir deyim,
Müzevir: İspiyoncu,
Marimse: meğerse
Maççalı: hastalıklı
Maplak: ateş küreği
Masimek: önemsemek
Melefe: yorgan yüzü
Meres: miras
Mıh: çivi
Müstağmel: kullanışlı yeni olmayan
Mertlemek : Zıplamak
Maplak : Ateş küreği
Muşamak : Pencere
Malamat :Rezil rüsva
Mitil : Yüzsüz yorgan
Menend:Eş / benzer
Mest:İnce deriden yapılan ve ayakkabı içerisinden ayaga giyilen şey.
Muhanet: Bir başkası / başa kalkan - verdiğini sonradan söz eden


 

O

 
Oğlak kıran: Gün dönümü ve bağlara alaca düşmesi nedeniyle ırmak kıyısında düzenlenen bir çeşit şenlik, festival,
Omaç: Tereyağda ısıtılmış pekmez içine tandır ekmeği doğrayarak elde edilen bir yemek veya tatlı çeşidi,
Okuntu: davetiye
Örk: kazık
Okralı : Urlu, çıbanlı
Okuntu : Düğün ve nişana çağrı
Okuntu: Düğün davetiyesi
 
 
 

Ö

 
Özemek: Yoğurdun suyla karıştırılması
Öğmek: İçeriden kusar gibi olmak
Örtme: Kiler
Öğretlemek: Birisine yapacağı iş konusunda telkinde bulunmak



 

 P

 
Palan: Eşek veya atların sırtına sarılan minder, (içi kamışla dolu olana “Kürtün”, tahtadan yapılı olana ise “Semer” denir,
Patat: Tandır ekmeği yapımında hamur bezelerini tandırın duvarına yapıştırmada kullanılan küçük yuvarlak minder,
Pattadanak: Pat diye,
Peşkir: Havlu,
Pırtı: Manifatura çeşitleri,
Pinelik  : Kümes,
Pece: pencere
Pelver: salça
Pısırık: çekingen
Pürçüklü: havuç
Patsat : Tek - tük
Püsen : Kırağı
Palak: Paça
Pıtırak: Tarlalarda insanın ayaklarına yapışan dikenli bir ot
Patik : Üst kısmı olmayan elle örülen kısa çorap
Peyik: İç çamaşırlarda iki baçak arasına gelen ve yırtılmaması için dikilen parça
Pürçüklü: Havuç
 


 


 
 

S

 
Sabındırık: Kağnı tekerlerinin kolay dönmesini sağlamak için kullanılan sıvı sabunun konduğu boynuzdan yapılma bir kap,
Sakar : 1- Dikkatsiz, sürekli birşeyler kırıp dökenler için kullanılan bir deyim, 2- Alnı beyaz olan keçilere verilen isim,
Salaca : Cenaze törenlerinde tabutun üzerine konduğu ve omuzlarda taşınan levazımat,
Savan: Çul büyüklüğünde fakat kıldan değil iplikten dokunmuş bir nevi bez,
Seklem: Içine tahıl veya un doldurulmuş çuval,
Seten: Bulgur yapmak için kaynatılmış buğdayı, kuruttuktan sonra, tanelerin kabuklarını (üzerinde hayvan tarafından döndürülen değirmen taşı marifetiyle) soyma işleminin yapıldığı, ortası delik ve içi çukur yaklaşık 3m. çapında ve  70 cm. yüksekliğinde taştan yapılmış bir sistem.
Sığır: İnek sürüsü,
Sıracalı: Cilt üzerindeki sivilce veya benlerden oluşan bir nevi cilt hastalığı,
Sini: Bakırdan yapılmış, üzeri kalaylı, kenarı çember gibi kıvrık, yaklaşık 1m çapında, yuvarlak ve yer sofrası için Kullanılan bir mutfak gereci, 
Sohu : Yarma yapmak için buğday tanelerinin döğüldüğü seten’in küçük benzeri taş,
Soğukkuyu: cızlavet'e türklerce verilmiş olan ad. içine sağlam çorap, mes vs. giyilmediğinde kışın resmen ayak donmalarına sebep olan ayakkabı çeşididir. siyah lastikten yapılır ve kırsal kesimde, özellikle tarla bostan çalışanlarca, çamurdan korunmak için halen giyilir. yazın çorapsız giyildiğinde siyah rengi yüzünden ısıyı tutar ve ayaklar cehennemde yanar gibi yanar ve çok pis terler. içinden çıkan ayaklar resmen simsiyah olur
Sünepe: Tembel,
Süntük: Yüzsüz,
Süusün: (=Süksün),İnsan vücudunda boyunun arka tarafı (ense bölgesi) için kullanılan bir deyim, 
Sürgü: Kışın toprak damlardaki karı temizlemede kullanılan ‘T’ şeklinde tahtadan yapılmış bir araç
Sadir: ses
Sako: ceket
Sanırtmak: boş boş beklemek
Sayrı: hasta
Sındı: makas
Sıracalı: hastalıklı
Similik: sinsi
Since: yüz surat
Söğürme: pirzola
Savak : Saf, aptal. Ya da suyu dönderme arkı.
Söğürme : Pirzola
Savak: Düşüncesiz hareket eden
Sohu : Buğdayın kabugunu soyup yarma yapmak için yapılan içi oyulmuş taş.
Soyka: Varlığından rahatsızlık duyulan meta, ölü eşyası veya giysisi.
Sızgıt: Kavurma
Savmak: Göndermek, Yolcu etmek
Sohranmak: Bir işi gönülsüz yaparken homurdanmak
Sohum: Yufka ekmeği ile bir lokma
Sumsuk: Yumruk
 
 
 

Ş

 
Şalak : Kavunların olgunlaşmaya başlamış hali
Şire: Kaynatılarak elde edilen koyu meyve suyu tatlısı .
Şamar: Tokat
Şifemek: Huyuna göre davranmak, yönlendirmek
Şalak: Olgunlaşmamış kavun ve karpuz
Şako : Ceket
Şimdik : Şimdi
Şinik  : 2,5 Ölçek  veya  1 tenekenin yarısı büyüklüğündeki ölçüm aracı (Yaklaşık 7 kg tahıl alır)
Şişek  : Kuzusu olmayan koyun (Toklu’nun kısır kalmış hali)
Şişmek : Kubarmak, övünür gibi yapmak, (Ne şişiyon lan ! veya Şişmez ol ilaham ! şeklinde kullanılır),
Şarlağan: şelale
Şimşir: parlak
 
 
 
 

T


Taman : Hani, haniya
Tatavı : Alelacele yapılan iş.
Telek : Kuşların ve kümes hayvanlarının kanatları ya da kanat kalemleri
Tandır : Köylerde ekmek pişirmek için yere açılan ve içinde ateş yakılan oyuk.
Tepiklemek: Ayakla vurma
Terek: Mutfak rafı
Teşt: Bakırdan içinde hamur yoğurmak için yapılmış geniş yayvan kab.
Tükel: Tamamen, tümüyle
Tezek: Isısından faydalanılan kurutulmuş hayvan pisliği
Tama: Hani…
Taptapı : Takunya
Tevir Tevir: Türlü türlü, Çeşit çeşit
Tokaç: Çamaşır döğmeye yarayan takta alet
Tuman: Şalvar benzeri giysi
Tırman: Tarla yada bahçe sınırı
Tebik: Bazlama da denilen yayvan ekmek
 
 
 

U

 
Uluk: Çürük - Çürük meyveler için kullanılır.
Uğrun: Gizli
Urup: 800 gram ağırlık birimi. (Tahıl ölçme kabı)
Yumuş: İş, Görev
 
 
 

Ü

Ütme : Kurumamış buğday başağının ateşte pişirilmesi (firik). 

 
Tar: Kümeste tavukların, üzerine tünediği ağaçlar,
Tatavacı : İleri geri konuşan, Dedikodu yapan,
Tezgire: Küçük üzüm sepeti,
Tısdan Böcüğü: Hamam böceği,
Tokaç: Özün kenarında veya çeşme başındaki taş üzerinde çamaşır yıkamada kullanılan tahtadan yapılmış döğeç,
Toklu: Koyun adayı ( 2 yaşındaki kuzu),
Tavatır: çok iyi güzel
Tatavı: eli ayağına karışan
Tahtabı: takunya



U

 
Uruplağa : Ölçeğin 1/4 boyutunda olan ölçüm aracı,
Uğrun: gizli saklı
 
 
 

Y

Yal: Kedi-köpek yemeği,
Yalak: 1-Kedi-köpeğin içinde yemek yediği kap, 2- Tavukların içinden su içtiği çanak, 3- Taşlarda oluşmuş doğal oyuklar,
Yankaba: Kaba minder,
Yapağı: Koyunlardan kırkılmış ancak henüz işlenmemiş yün,
Yavsı : Kene’ye benzer bir tür asalak (Genellikle koyunların koltuk altlarında yapışık olarak yaşarlar)
Yavşan: Bir çeşit ot,
Yosmak : Samanı istiflemek,
Yüzün Kuylu: Yokuş aşağı,
Yağlık: mendil
Yel: rüzgar
Yelmek: koşmak
yumak: yıkamak
yumuş: istek
Yelmek : Koşmak
Yufka: İnce pişirlmiş köy ekmeği.
Yarpuz: Yabani Nane
Yağır: Sırt
Yiğni: Hafif
Yumak: Yıkamak
Yaba: Tahıl yükleme veya boşaltmada kullanılan el aleti
Yağır: Sırt


 
 
Z

 
Zahra  : Zaire, Hasat sonu elde edilen tahıl,
Zap: (Bkz.Küp) Küp’ün değişik boyutta olanı,
Zavar: Hayvan yemi yapmak için öğütülmüş tahıl,
Zelve: Kağnı veya öküz arabasında öküzlerin çıkıp kaçmalarını önlemek için boyunduruk üzerindeki deliklere dikine yerleştirilen sopalar,
Zerze : Dış Kapı tokmağı,
Ziyenker  : Zarar veren,
zaar: galiba
zemheri:kara kış
Zaar : Zahir, herhalde
Zırnık:Duvar altında suyun geçtiği delik
Zaar: Küçük boylu köpek
Zibil: Kullanılan maddelerin artığı veya hayvanların kurumuş pisliği.
 

 
 
 

 
 
 

 

Yazdyrylabilir Sayfa Yazdırılabilir Sayfa | Word'e Aktar Word'e Aktar | Tavsiye Et Tavsiye Et | Yorum Yaz Yorum Yaz

Bu habere toplam 3 yorum yazylmy?tyr.

Mithat gültekin [ 10 Şubat 2010 12:50 ]

ÇOK GÜZEL OLMUŞ ÇAGRININ DEDİGİ GİBİ BİZİ MALAMAT ETMİYON.....SLM...

ŞİFA İNANÇ [ 28 Kasım 2008 13:39 ]

YA KARDAŞIM ATMENCİK DE VAR ONUDA YAZSAYDINYA

GAMANLI ÇAĞRI [ 22 Eylül 2008 14:24 ]

SONERABI COK GUSEL OLMUS COGUNU BILIYORUM AMA BILMEDIGIM SEYLER VARDD.DILIMIZ OLURSE HER SEYIMI KAYBETMIS OLURUZ...BIZ BIR GAMANLI OLARAK DILIMIZI KULTURUMUZU YASATMAMIZ GEREK EMEGIN İÇİN TESEKKURLER BIZI MALAMAT ETMION NE GOZEL OLMUS DAMI.....

Yorumların tamamını okumak için tıklayın.

Kültür/Sanat

En Çok Okunan Haberler

TÜRKMENLER II

Son Dakika Haberleri

4 BAHAR ŞENLİKLERİ
Yeniyapan Köyü 4. Geleneksel Bahar Şenlikleri 29 Mayıs Cumartesi Saat:13:00 da

Anket

4. Bahar Etkinliklerine Katılacak mısınız





Tüm Anketler

 

yeniyapankoyu.org - Soner GÜLTEKİN - © 2005-2010 Tüm Hakları Saklıdır
RSS Kaynağı | Yazar Girişi