Yeniyapan Köyü Web Sitesi

Arama

En Çok Okunan Haberler

Yeniyapan da Cirit Oynu Oynanır mıydı?

Topraklığın Dili Olsa da cirit vızıltılarını bizlere söylese

Kategori	: Tarih
Yorum Sayısı	: 1
Okunma	: 298
Tarih	: 05 Ocak 2010 17:30

Yeniyapan’da Cirit de Oynanır mıydı?

Zaman her geçen gün aramızdan bir tarihi yok ediyor. Cirit Oynuda bu tarihi oyunlardan biri. Yeni kuşak atı hayvanat bahçelerinde görür oldu. Halbuki o çok yabancı kaldığı at atalarının en önemli bineklerindendi. Aynı zamanda en eğlenceli oyunlarını oynadıkları bir dosttu. Bizim babalarımız değil fakat dedelerimiz bu ciriti 1965 li yıllara kadar oynadılar. Sıkça duyduğumuz fakat nasıl olduğunu bilmediğimiz Cirit Türkmenlerin en önemli eğlencelerindendi. Ciridi büyükler kurardı ve oynardı. Büyüklerin eğlenceleri daha güzel ve keyifli olurdu. Hem Ciride katılan keyif alırdı. Hem izleyen.

Cirit büyüklerin oynadığı bir savaş oynuydu. O nedenle ciddi ve asildi. Son zamanlara kadar top oynanan Zübeyir KILIÇASLAN’ın evinin altı (Topraklık)tamda cirit atlarının rahatça koştuğu bir alandı. O alanların dili olsada Ali oğlu Hasan’ın nasıl cirit oynadığını bir anlatıverse. Atı nasıl dörtnala kaldırıp ciridi nasıl savurduğunu o meydanlar gördü. Fakat bizler göremedik. Göremediğimiz gibi o cenk oyunlarını yaşatamadık.

Biz şimdi hayretle bakıyoruz maziye “Gerçekten bizim köyde cirit oynu oynanmış mı!” o dönemleri bilmesek bile köyümüzdeki dedelerin gençlik zamanlarını göz önünde bulundurarak şöyle bir baksak maziye, duruşlarından bile cirit oynadıklarını anlamakm çok kolay. Mesela Habib İnanç mesela Irza Metin Mesela İsmail Gültekin tam da bir cirit fırlatıcısı. Tabi bu saydıklarımız şu an hayatta ve belki de cirit oynunu yaya oynayanlardan. Yeniyapan göçebe hayatı bırakınca binek atlarını da elden çıkarttılar. Cirit atla oynanır. Fakat Yeniyapan ve diğer son zamanlarda yerleşen Türkmen köylerde; bu oyun dejenerasyona uğrayarak yaya oynanmaya başlanmıştır. Düğünlerde, Bayramlarda mutlaka cirit oynanır köy halkı topraklık mevkine doluşur ve heyecanla cirit oynayanları seyrederlerdi.

Yıllar birer yaprak olup dallarından teker teker yere düştü. Her gelen yeni yıl eskiyi silen ve unutturan bir yeni yıl oldu. Onun için eskiler her daim geçmişi özlemle anarlar. Şimdilerde şehirden gelen torunları eşek görünce korkar oldular. Hafif bi gülümsemeyle içinden atıyla nasıl oyunlar döktürdüğü günleri hatırlarlar. Atın üzerinden ucunu sivrilttiği ciridi nasıl da fırlatırdı. Cirit havayı yararak vızıldayıp kulak dibinden geçerdi. Tehlikeydi lakin lezzeti tehlikesindeydi.

Yeniyapan körlerin diyarıdır. Bu biraz güneşe gözünü eğip bakmakla ilgilidir birazda kazalarla ilgilidir. Örneğin Kör Çavuş bir kaza sonucu bu lakabı almıştır. Bir oyun esnasında (muhtemelen cirit) gözünün teki zarar görmüştür. Emmioğlu Hacı Alibağ ile oyun esnasında gözü yara almıştır.

Yeniyapan’a bakın: Nasıl bir kedi uysallaşıp evcimen olmuşsa Yeniyapan’lıda öyle evcimen olmuştur. O cirit oynu ki kan akmayan bir oyun oyundan sayılmazdı. İşte bu bir savaş oynudur. Savaşta kanlar akar, canını ortaya koyar kavgaya tutuşursun. Cirit başı bütün dinçliği, cesareti ve hoyratlığıyla meydana atlar. Atını dört nala öbürlerinin üzerine sürerdi. Yakın bir mesafeden de ciridinin onlara fırlatırdı. Atını dört nala sürmesi ve dört nala tekrar safına kaçması Türklerin en büyük savaş stratejilerinden bir değil midir. Bu stratejiyle büyük orduları dize getirmemiş miylerdi. Böylesine büyük bir savaş antramanının daha 1960 ların başına kadar köyümüzde oynanması manidar değil midir?

Her ne kadar son zamanlarda bu oyun yaya oynansa da büyük bir tarihi mirasımızdı. Lakin evcimenleşen Yeniyapan’ın bıyığı çıkmadık delikanlıları şimdi eşeğe binmeye korkar oldu.

Allosanlar bizim köyümüzün önemli ailelerindendir. Muhtemelen Ali oğlu Hasan’ın kısaltılmasıyla Allosanlar adını almışlardır. Bu sülaleye adını veren ünlü cirit başı Ali Oğlu Hasan Kılıçaslan’dır. Şimdi yaşasaydı 115 yaşında olacaktı. 1815 doğumlu bahadırın cirit oynayışı günümüze kadar anlatılagelmiştir. O cirit oynunun en başında yer alırdı. Onun olduğu takım nadir yenilirdi. Ata binişi sürati ve pratikliği onu yenilmez kılardı. Bu oyundaki mahareti onu avcılıkta da meşhur etmiştir. Köyün en ünlü avcılarından biri olmuştur.

Her insanın mahir olduğu bir alan vardır. Mahir olmak göstermeyi ve icra etmeyi zorunlu kılar. Düğün dernek çatıldığında mahirler gösterişe tutulur nice zevkli güzel oyunlar oynanırdı. Yeniyapan’ın topraklığında oynanan cirit; Çamsarlı, Külobası, Bayındır, İmancı gibi yerlerde de zevkle oynanırdı. Yeniyapan’ın baş ciritçisi Hasan atıyla köy meydanına fırladığında diğer Türkme köylerindekiler şöyle bir yutkunurlardı. Çünkü onun attığı cirtten sıyrılmak ve onun atının hızına yetişmek pek te mümkün olmuyordu.

Atına “Dehh” der dört nala elindeki ciriti ile fırlardı. Karşıdakiler onu bir kartal gibi görürüdü. Zira yamaçtan gelen tıpkı kollarını kartal gibi açar atın üzerinde bir dev kartal olurdu. Gözleri karşısındakine kenetlenir kenetlendiği noktaya ciridinin fırlatırdı. Karşısındaki rakibi değen ciridin acısıyla Hasan’ı yakalamaya çalışır lakin atın hızına yetişemediği gibi biraz önce dev bir kartalı andıran Hasan, atın üzerinde gözükmez bile. Ya atın yan tarafına yatar ya da atın sırtına.

Belki aradan 90 yıl geçti. Ne bizim topraklık ne de diğer Türkmen diyarı atını bu denli ustaca süren birini görmedi. Yeniyapan’ın topraklığı eskiye nazaran sessiz. Kuzu, buzağı ve tavuk sesinden başka bir ses duymak çok zor. At kişnemeleri, dört nala koşan atların sesleri, cirit vızıltıları tıpkı Hasan ağlar gibi tarihe karıştılar.

Bizlere ise onları sevgi ile hatırlamak ve anılarını öykülerle dahi olsa yaşatmak kaldı.